The Ellinikon Park: Το πάρκο-πρότυπο με 30.000 δέντρα και 3 εκατ. θάμνους

Περισσότερα από 30.000 δέντρα, περίπου 3 εκατομμύρια θάμνοι και πράσινη κάλυψη που θα ξεπερνά το 70% της συνολικής έκτασης συνθέτουν το φιλόδοξο σχέδιο για το The Ellinikon Park, το οποίο φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους και πλέον σύγχρονους αστικούς χώρους πρασίνου στην Ευρώπη.

Πέρα από την έκταση και την πυκνή φύτευση, ωστόσο, το εγχείρημα στο Ελληνικό επιχειρεί να ενσωματώσει ένα ευρύτερο μοντέλο βιώσιμου σχεδιασμού, με επίκεντρο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την ορθολογική διαχείριση του νερού και τη δημιουργία ενός ανθεκτικού αστικού οικοσυστήματος.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, μονάδα επεξεργασίας λυμάτων με δυνατότητα παραγωγής έως 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως, δεξαμενή αποθήκευσης χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων, «έξυπνο» σύστημα άρδευσης με δυνατότητα εξοικονόμησης νερού έως και 90%, καθώς και ένα δίκτυο «δροσερών διαδρομών», όπου η θερμοκρασία μπορεί να είναι έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερη σε σχέση με τις γειτονικές ασφαλτοστρωμένες περιοχές.

Ένα πάρκο σχεδιασμένο για τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στη μελέτη «Σύγχρονα Πάρκα στην Ελλάδα - Ένας οδηγός για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία βιώσιμων πράσινων χώρων», η οποία εκπονήθηκε από την 1830 Lab για το LAMDA Labs της LAMDA Development.

Τη συντακτική ομάδα αποτελούν η αρχιτέκτονας και αρχιτέκτονας τοπίου Δήμητρα Θεοχάρη και η Λενιώ Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer στο UN Environment Programme και στο Climate Resilience Center του Atlantic Council.

Η έκδοση εξετάζει διεθνείς πρακτικές στον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία σύγχρονων αστικών πάρκων, παρουσιάζοντας παράλληλα το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού ως χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής των αρχών αυτών.

Περισσότερα από 30.000 δέντρα και 3 εκατομμύρια θάμνοι

Η φύτευση αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του σχεδιασμού. Προβλέπονται περισσότερα από 30.000 δέντρα και περίπου 3 εκατομμύρια θάμνοι, ενώ η συνολική πράσινη κάλυψη θα υπερβαίνει το 70% της έκτασης του πάρκου.

Παράλληλα, περισσότερο από το 70% των φυτεύσεων θα αποτελείται από ιθαγενή και προσαρμοσμένα είδη, με στόχο τη δημιουργία ενός ανθεκτικού οικοσυστήματος που θα μπορεί να φιλοξενεί περισσότερα από 520 είδη χλωρίδας και πανίδας.

Ψηφιακή «χαρτογράφηση» της θερμότητας

Η αντιμετώπιση της θερμικής επιβάρυνσης αποτέλεσε βασική παράμετρο ήδη από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού. Για την αξιολόγηση της θερμικής συμπεριφοράς, της σκίασης και της κυκλοφορίας του αέρα χρησιμοποιήθηκαν τεχνολογίες thermal mapping και Computational Fluid Dynamics (CFD).

Με βάση τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων, σχεδιάζεται ένα δίκτυο «δροσερών διαδρομών», όπου η θερμοκρασία μπορεί να είναι έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερη από εκείνη στις γειτονικές ασφαλτοστρωμένες επιφάνειες.

Η στρατηγική συμπληρώνεται από σημεία παραμονής με σκίαση άνω του 60%, απρόσκοπτη φυσική κυκλοφορία του αέρα και αξιοποίηση της φυσικής διαπνοής της βλάστησης, με στόχο τη βελτίωση της θερμικής άνεσης των επισκεπτών.

Το νερό ως εργαλείο δροσισμού και βιωσιμότητας

Κανάλια, νεφελώματα και δεξαμενές χαμηλής κατανάλωσης ενσωματώνονται στον σχεδιασμό, αξιοποιώντας την εξατμιστική ψύξη για τη μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος.

Την ίδια στιγμή, το σύστημα άρδευσης βασίζεται σε αισθητήρες καιρού και εδάφους, επιτρέποντας την προσαρμογή της παροχής στις πραγματικές ανάγκες της βλάστησης. Σύμφωνα με τη μελέτη, η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση νερού έως και 90%.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην επαναχρησιμοποίηση του νερού. Το πάρκο θα διαθέτει μονάδα τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων, με δυνατότητα παραγωγής έως 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως. Το νερό θα αξιοποιείται για τις επιτρεπόμενες μη πόσιμες χρήσεις, μεταξύ των οποίων και η άρδευση.

Παράλληλα, προβλέπεται δεξαμενή αποθήκευσης αρδευτικού νερού χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων, ενισχύοντας την υδατική επάρκεια του πάρκου και την ανθεκτικότητά του σε περιόδους αυξημένων θερμικών φορτίων.

Διαχείριση των όμβριων και ανάδειξη του ρέματος Τραχώνων

Η διαχείριση των βρόχινων υδάτων αποτελεί ακόμη μία κρίσιμη παράμετρο του σχεδιασμού. Μέσω πράσινων και γαλάζιων υποδομών επιδιώκεται η επιτόπου διαχείριση του 100% των όμβριων υδάτων και η αποκατάσταση φυσικών ροών.

Σε αυτό το πλαίσιο, το ρέμα Τραχώνων αναδεικνύεται σε σημαντική υποδομή αντιπλημμυρικής προστασίας, εντασσόμενο οργανικά στη συνολική λειτουργία του πάρκου.

Από το πρώην αεροδρόμιο σε ένα νέο τοπίο

Η φιλοσοφία της επαναχρησιμοποίησης επεκτείνεται και στα υλικά. Πλάκες σκυροδέματος από τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις του πρώην αεροδρομίου αξιοποιούνται εκ νέου ως τοιχία, έδρανα και άλλα δομικά στοιχεία, ενώ θραυστά αδρανή χρησιμοποιούνται σε συρματοκιβώτια και επιχώσεις.

Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατασκευής και, παράλληλα, διατηρείται ένας υλικός δεσμός με την ιστορία της περιοχής.

Για τις επιστρώσεις επιλέγονται ελληνικά φυσικά υλικά, όπως μάρμαρο Καβάλας, λευκό μάρμαρο Διονύσου-Πεντέλης, σχιστόλιθος Καρύστου και ψαμμίτης Μάνδρας, με στόχο τον συνδυασμό αντοχής, θερμικής άνεσης και αρμονικής σύνδεσης με το αττικό τοπίο.

Διαδρομές μέσα στο φυσικό ανάγλυφο

Το δίκτυο πεζοδρόμων σχεδιάζεται ως ένα ενιαίο σύστημα υψηλής προσβασιμότητας και συνεχούς σκίασης. Παράλληλα, τα επιμέρους μονοπάτια ακολουθούν το φυσικό ανάγλυφο, ενσωματώνονται στη βλάστηση και δημιουργούν μικροκλιματικά καταφύγια, αλλά και διαδοχικές εναλλαγές φωτός και σκιάς.

Η λειτουργία του πάρκου δεν σταματά, ωστόσο, με την ολοκλήρωση της κατασκευής. Το μικροκλίμα θα παρακολουθείται συστηματικά μέσω καταγραφής της θερμοκρασίας του αέρα, της σχετικής υγρασίας, της ηλιακής ακτινοβολίας, της υγρασίας του εδάφους και της σκίασης.

Τα δεδομένα αυτά θα αξιοποιούνται για τη διαχείριση του μικροκλίματος, της άρδευσης και της συντήρησης του πρασίνου, επιτρέποντας στο πάρκο να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Ένα πάρκο ως «ζωντανή» υποδομή

Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, το The Ellinikon Park επιχειρεί να συνδυάσει σε ένα ενιαίο μοντέλο τον σχεδιασμό του μικροκλίματος, τη διαχείριση του νερού, τη βλάστηση, τα υλικά και τις διαδρομές.

Η φιλοσοφία αυτή αποτυπώνει μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μεγάλοι αστικοί χώροι πρασίνου. Τα πάρκα του 21ου αιώνα δεν σχεδιάζονται μόνο ως χώροι αναψυχής, αλλά ως κρίσιμες υποδομές για την ανθεκτικότητα των πόλεων.

Κάθε δέντρο, κάθε επιφάνεια, κάθε διαδρομή και κάθε ροή νερού εντάσσονται σε ένα αλληλένδετο σύστημα, το οποίο καλείται να ανταποκριθεί στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να αποκαταστήσει, στον βαθμό του εφικτού, την ισορροπία ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ ΜΠΕ